Terug op de weg: een zeldzame Rudge met een koninklijk verleden

Deze historische Rudge Multi was voor het eerst in het bezit van koning Onyeama van Eke, Nigeria, die hem cadeau kreeg van de britse King George V. Deze enthousiaste fietser die een voorliefde had voor de producten van Rudge, had de firma uit Coventry een koninklijk mandaat gegeven. Onyeama n'Eke was koning van het Igbo-volk in het zuidoosten van Nigeria, een staat die was ontstaan door de samenvoeging van verschillende West-Afrikaanse koninkrijken door de koloniale macht Groot-Brittannië in 1914, tijdens het bewind van koning George V. Koning Onyeama, geboren in de jaren 1870, werd in 1928 aanvaard als de hoogste heerser van zijn volk en regeerde tot zijn dood in 1933. In 1924 bezocht hij de British Empire Exhibition in Londen, waarbij hij Buckingham Palace bezocht. Mogelijk kreeg hij tijdens dit bezoek de Rudge. De kleindochter van de koning vertelde dat de Rudge werd gebruikt om boodschappen voor te doen en binnen de koninklijke familie liefkozend bekend stond als 'Ogba tu, tu, tu' - 'degene die tu, tu, tu gaat'. De Rudge, die sinds eind jaren 1920 niet meer werd gebruikt, werd in augustus 2013 door de familie van hun huis in Lagos, waar hij in een droge opslagplaats stond, teruggebracht naar Groot-Brittannië. Waarna hij, via een omweg, in Nederland terecht kwam.

Als ervaren automonteur was ik gewend om minstens drie wielen of meer in mijn werkplaats te hebben, maar uiteindelijk is een zuiger een zuiger en een klep een klep. De basis is meestal om projecten op te starten waar anderen niet eens aan denken en zo de geschiedenis weer tot leven te brengen, dus deze uitdaging moest ik aangaan...

De Rudge, verkocht door Bonhams, arriveerde na een paar jaar in mijn kleine atelier en na een paar avonden rond de motor te hebben gelopen, begon ik het hele ding te demonteren. Dat was al een uitdaging op zich, want hij was zo roestig dat het niet erg gemakkelijk was om alle onderdelen van het frame te scheiden. Na demontage van het hele frame heeft de motor wekenlang in een bad met gasolie gelegen om de roest binnenin los te maken. Het enige goede aan de zuiger die vastzat in de cilinder was dat hij niet veel slijtage had voordat hij ging roesten...

Bij het restaureren moet je eerst weten hoe dingen werken voordat je begint. Ik moest uitzoeken wat de basis was van het Multi systeem dat Rudge destijds gebruikte. Ik ontdekte dat Rudge met de introductie van de Multi versnelling in 1912 de concurrentie ver vooruit was. Het won de TT-races van 1914 met dit systeem en Rudges werden vervolgens uitgesloten van bepaalde snelheidsevenementen vanwege hun "oneerlijke voorsprong". De fabriek maakte hier handig gebruik van door het "geblokkeerde" logo te gebruiken in een slimme reclamecampagne.

Het Multi gear systeem is gebaseerd op de mogelijkheid om de diameter van zowel de voorste als de achterste poelies te variëren, net als het bekende DAF Variomatic systeem. Door een lange hendel naast de benzinetank te bewegen, kunnen ongeveer 18 verschillende versnellingsverhoudingen worden geselecteerd. Onderweg kan de rijder het motortoerental kiezen dat het meeste motorkoppel geeft en vervolgens kan hij de werkelijke snelheid van de machine verhogen door de overbrengingsverhouding te veranderen met de "Multi hendel" zonder het motortoerental daadwerkelijk te verhogen, een opmerkelijke ervaring als je voor het eerst op een Multi rijdt.

Mijn doel was om de motorfiets te restaureren met zoveel mogelijk originele onderdelen en hem terug te brengen in de staat waarin hij was toen hij de fabriek verliet op 4 mei 1921. De voorkant van het voorspatbord was weg dus werd het ontbrekende deel gemaakt en vastgemaakt aan het originele stuk dat nog over was. Het maakt het werk er niet gemakkelijker op, maar het is altijd beter om waar mogelijk originele onderdelen te gebruiken en de geschiedenis erbij te houden. Er moest een nieuwe benzinetank worden gemaakt, maar ik heb alle originele onderdelen gebruikt, zoals de beugels en de tankvulling, naast het nieuwe metaalwerk.

De achternaaf was een hele uitdaging omdat deze de achterste poelie bedient, maar na veel onderzoek kwam ik erachter hoe deze werkte en kon ik hem weer in operationele staat brengen. Het reviseren van de motor, na het schoonmaken, was niet de moeilijkste taak omdat het erg leek op de vroege De Dion-Bouton motoren die ik ken, alleen zaten er een paar tandwielen meer in om de timing goed te krijgen en om de inlaatklep te bedienen. Dat is trouwens het belangrijkste verschil met een De Dion-Bouton motor, want die gebruikte atmosferische principes om de inlaatklep te bedienen.

Na het schilderen, vernikkelen, opnieuw spaken van de wielen enzovoort, kon het opbouwen beginnen en na heel wat maanden was ik klaar om te kijken of ik hem weer tot leven kon wekken. Ik herinner me het gezicht van mijn dochter toen de motor voor het eerst liep na precies 100 jaar en de tuin vol rook stond omdat ik hem in het begin iets te veel olie had gegeven. Zoals ik al zei, precies 100 jaar nadat hij de fabriek in Coventry verliet, deden de 500 kubieke centimeter hun werk en zongen ze het mooiste lied dat je je kunt voorstellen...

Ik weet zeker dat koning George V trots zou zijn om dit stukje Engelse geschiedenis na zoveel jaar weer op de weg te hebben.

Ik ben mijn goede vriend Harold erg dankbaar dat hij me de kans wilde geven om dit fantastische werk te doen, want ik werd verliefd op "the Kings Bike" tijdens de restauratie en het maakt nu deel uit van mijn kleine collectie oude spullen...

Woorden door Gilbert; foto's van de originele fiets door Bonhams

Gepubliceerd:

woensdag maart 6th, 2024