De waarheid over La Nef auto's en fouten in musea

• 
• 

In Moskou is er een museum dat een interessant driewielig voertuig herbergt. Het informatie bord naast de autozegt dat dit de Belgische De la Croix is en dat er nog slechts vier exemplaren van bestaan in de wereld. Dit voertuig heeft geen naamplaatje. De historicus Vasili Shishka besloot een studie te maken van de informatie over het merk La Nef die bij musea in Europa staan. Hij ontdekte dat er veel onnauwkeurigheden waren en kwam tot zijn eigen conclusie over dit mysterieuze automerk.

In de autobijbel "Encyclopedia Georgano" staat dat de Belgische firma Delecroix in 1897 een auto produceerde met een motor achterin, en in 1898 met een motor voorin, maar met kettingaandrijving. Daarna werd de productie stopgezet. Deze auto kan dus geen Belgische Delecroix zijn, want hij heeft een riemaandrijving.

Het woord "la Croix", geschreven op de gedenkplaat in het museum, doet denken aan de beroemde auto La Nef van Lacroix & DeLaville. De meeste kenners en liefhebbers van de vroege automobielgeschiedenis zullen deze auto kennen. Zijn gebogen houten frame en de ‘tiller’-sturing trekken veel aandacht op tentoonstellingen en in musea, waarbij er nog vele exemplaren bestaan. Op de Oldtimer Gallery 2008 werd deze auto voorgesteld als een Lacroix & DeLaville. Natuurlijk zijn er veel meer dan vier van deze auto's. Plus, in de jaren 1960, werden verschillende exemplaren gemaakt met originele De Dion Bouton 8 pk motoren. Maar dat is een ander verhaal.

Ik zou de aandacht willen vestigen op het jaar 1898, waarbij de auto een watergekoelde motor heeft. De Dion Bouton begon in 1899 met de productie van watergekoelde motoren. Ik hoor vaak het argument dat de auto in een vroeger jaar is gemaakt, en dat hij later is gemoderniseerd - daarbij is een krachtigere motor gemonteerd. Ik aanvaard dat dit juist is.

Boeken van René Ville en later van Michael Edwards, geven ons een inzicht in de vroege productie van De Dion Bouton motoren. De Encyclopaedia Georgano kwam vóór deze prachtige boeken.

Georgano schrijft dat het prototype een 2,25 pk motor gebruikte. In 1898 werd echter alleen de luchtgekoelde motor van 1,75 pk gemaakt. Ik heb gezocht in open octrooidatabases, maar heb helaas niet kunnen achterhalen hoe het prototype van Lacroix eruit zag. Misschien had het een frame van bamboe en één zitplaats? Het lijkt mogelijk. Je kunt je immers niet voorstellen dat een motor van 1,75 pk de vierzitter op deze foto aandreef. Misschien als er drie passagiers duwden in plaats van meereden ...

De Dion Bouton motor, goed voor 2,25 pk, verscheen in juni 1899. Ik vrees dat de extra 0,5 pk niet veel verschil zal hebben gemaakt, maar we hebben het hier wel over een prototype. In juni 1899 begon De Dion Bouton ook met de productie van een watergekoelde 3,5 pk motor voor de De Dion Bouton Type D. Deze auto had ook een vis-à-vis vierzits carrosserie en een acceptabel krachtige 3,5 pk motor. Misschien kan iemand ons vertellen of hij tenminste één Lacroix & DeLaville kent met een 3,5 pk of 4,5 pk motor die tot op de dag van vandaag bewaard is gebleven. Of zullen alle motoren vervangen zijn?

Welke motor heeft de auto uit het Moskou Museum? Als we deze vergelijken met de foto van de De Dion Bouton motoren van 3,5 pk en 4,5 pk, zien we dat deze motoren een uitlaatpoort hebben die naar voren wijst, terwijl de La Nef motor een zij-uitlaat heeft. Deze motor werd dus niet vóór 1901 gemaakt. Neem vervolgens het boek dat Michael Edwards schreef, The Dion Bouton. An Illustrated Guide to Type & Specification 1899-1904. Afgaande op deze informatie, lijkt het te gaan om een Type K2 8 pk motor, waarvan de productie begon in 1902. Zou hij later gebouwd kunnen zijn?

Kijk nu eens naar de radiateur van de auto in het museum. Die zagen er in 1898 anders uit. Vergelijk bijvoorbeeld de radiator van een modernere 1900 Panhard-Levassor auto met de radiator van een La Nef - de laatste ziet er duidelijk jonger uit. Misschien hebben ze die later ook veranderd?

Als je een auto wilt verkopen, adverteer je in auto- en andere tijdschriften en neem je deel aan autotentoonstellingen. Toen ik mijn boek Cars of France in the 19th Century schreef, bestudeerde ik bijna alle auto- en technische tijdschriften die in Frankrijk, Engeland en de VS werden gepubliceerd, en ook veel boeken uit die tijd. Ik heb al enkele duizenden tijdschriftpagina's verzameld voor een nieuw boek, getiteld Automobiles of France 1901-1902, maar tot nu toe heb ik deze auto nog nergens gezien. Zouden journalisten niet over deze ongewone auto hebben geschreven?

Over journalisten gesproken, wat schrijven moderne Franse journalisten over deze auto? Een Franse vriend stuurde screenshots van een artikel van de Gasoline Magazine van 27 november 2010. De journalist rijdt in een Lacroix & DeLaville uit 1901 met een De Dion Bouton 8 pk motor. En raad eens wat? Ze hebben de motor later veranderd, natuurlijk!

Ook in dit artikel wordt gezegd dat het eerste prototype werd gebouwd in 1896 met een De Dion Bouton motor. Ter referentie, de De Dion Bouton motor had in 1896 een vermogen van 0,75 pk, terwijl een De Dion Bouton driewieler met een motor van dit formaat niet voor niets trappers had!

De journalist zegt ook dat DeLaville in 1902 bij de firma kwam werken. Maar diezelfde journalist rijdt in een Lacroix & DeLaville auto uit 1901. Had de firma dan Lacroix moeten heten in 1901? Heeft iemand een naamplaatje gezien met alleen Lacroix erop?

Met andere woorden:

1. Alle Lacroix & DeLaville La Nef auto's gemaakt voor 1902 hadden hun motoren vervangen door krachtigere exemplaren.

2. Bij alle Lacroix & DeLaville La Nef auto's gemaakt voor 1902 werden de radiatoren vervangen door modernere exemplaren.

3. Op alle Lacroix & DeLaville La Nef auto's gemaakt voor 1902, werd de Lacroix plaat losgeschroefd en vervangen door de Lacroix & DeLaville plaat.

4. Geen van de wagens werd vermeld in de pers, tenminste niet tot 1903.

Of zou het kunnen dat ze pas later verschenen?

Na het schrijven van dit artikel stuurde Serge Rinero, mijn Franse vriend en onvermoeibare onderzoeker naar de geschiedenis van de driewielers uit Agen, mij een foto uit het stadsarchief van Agen en alles valt op zijn plaats! Hier is een fragment.

De auto van 1898-1899 was heel anders, namelijk een voiturette. Het prototype La Nef werd gemaakt van eind 1899 tot 1901. De productie begon in 1902. Hetzelfde document zegt dat DeLaville zijn opwachting maakte in 1902. De motoren en de radiatoren werden dus niet veranderd, noch werden de platen gedraaid.

Hier is nog een exemplaar uit het Louwman museum in Nederland, gedateerd 1898. Dit is een serieus automuseum. Zegt de plaat op deze auto dat de motor en de radiator later zijn geplaatst?

Misschien heb ik het mis? Ik hoor graag beargumenteerde tegenargumenten.

De auteur dankt Serge Rinero, Alexander Dmitriev, Michael Edwards, Laurent Zoller voor hun hulp bij de voorbereiding van dit artikel.

Als u meer wilt weten over vroege Franse auto's, steun dan het Free Electronic Encyclopedia French Cars 1901-1902 project.

Woorden Vasily Shishka.

Plaats een reactie, stel een vraag, geef uw mening, deel aanvullende informatie of start een discussie door de onderstaande velden in te vullen