Verval en ruïne in het door oorlog verscheurde Nederland

• 

Amsterdam Centraal, jaren 1960. Deze plek bestaat niet meer. Nou ja, de plek zelf wel, maar wat eeuwenlang een woonwijk was met een paar duizend inwoners en hun huizen, winkels, scholen en cafés is zo'n 40 jaar geleden allemaal ontruimd om plaats te maken voor een miljoenen kostend stadhuis en operagebouw. Hoewel de beroemdste van alle Hollandse Oude Meesters, Rembrandt van Rijn, hier woonde, was dit duidelijk niet de meest welvarende plek in de stad tijdens zijn laatste jaren. Aan het eind van de 19e eeuw beschreef een Nederlandse schrijver het als volgt:

'De bekende Hollandse zindelijkheid is er geheel onbekend. Verschillende soorten walgelijke parasieten, de ondraaglijke stank van allerlei smerige stoffen en losbandige viezigheid zitten vastgeplakt en aangekoekt op vloeren, muren, zolders, ramen en huisraad... Halfverrot stro, op zolder of zolder gegooid, dient als beddengoed voor drie of vier gezinnen die in hetzelfde huis wonen. Daar, onder het vervallen dak, dat het water tijdens regenbuien bijna vrij doorlaat, liggen ouders en kinderen bij elkaar. Er wordt geen rekening gehouden met verschillen in leeftijd en geslacht, noch met buren. De zieken en de gezonden liggen allemaal naast elkaar gehurkt.

Jakkes. Vanaf dat moment ging het er niet veel beter aan toe. Het is geen verrassing dat dit gebied na de oorlog als eerste op de lijst stond om gesloopt te worden, toen de meerderheid van de oorspronkelijke bewoners ook was gedeporteerd en vermoord - inderdaad een trieste gedachte. Dit moet een van de laatste foto's zijn van het gebied zoals het was voordat het helemaal platgegooid werd. Maar wat zien we? Ja, dat is een grote salon uit het begin van de jaren 1930, of wat er van over was, achtergelaten tussen het puin. De jongen is misschien aan het schetsen vanaf de bovenkant van de scuttle, of misschien zijn huiswerk aan het maken. Als die eens zo trotse auto niet ten prooi is gevallen aan vandalisme, dan zijn de bruikbare onderdelen wel verdwenen. Wat overblijft lijkt te wijzen op een sedan met zelfmoorddeuren en een acht-in-lijn motor. Een Buick? De overlevingskansen lijken nihil, dus laten we hopen dat iemand ten minste enkele van die ontbrekende onderdelen heeft kunnen hergebruiken...

Woorden: Jeroen Booij; foto: Noord-Hollands Archief
 

Plaats een reactie, stel een vraag, geef uw mening, deel aanvullende informatie of start een discussie door de onderstaande velden in te vullen