Drie wielen voor een vrijdagse dame: de De Dions van de gebroeders Pagie en hun belle amie

• 

Als lezers even terug willen gaan naar het jaar 1900, of anders naar de afgelopen maand mei en de Vintage Revival Montlhéry, zullen ze zich herinneren waarom we dit jaar zo enthousiast waren over driewielers. Deze zomer vonden in Parijs de Olympische Spelen plaats, en tijdens de eerste Parijse Spelen in 1900 werd de heroïsche driewielersport voor de enige keer verheven tot een Olympische wedstrijd. Met dat belangrijke, maar over het algemeen vergeten feit in het achterhoofd bracht Team Jarrott voor het eerst sinds die tijd de driewielerraces terug naar Frankrijk, met een speciale korte-ovale race op het circuit van Montlhéry.

Met dit nog vers in het geheugen, waren we verheugd toen we deze foto toegestuurd kregen van een correspondent die dacht dat het misschien wel interessant voor ons zou kunnen zijn. Natuurlijk is dat zo, en we hoeven er niet eens veel over te zeggen, want met de garage en de poster op de achtergrond spreekt hij echt voor zich. We kunnen zien dat we ons buiten de werkplaats van Paul Pagie bevinden, fabrikant van fietsen en auto's, en ook aanbieder van reparaties en verhuur. Voor wat het waard is, we denken niet echt dat M. Pagie ooit een autoconstructeur is geweest, maar hij bouwde zeker fietsen en maakte waarschijnlijk vreemde onderdelen voor auto's.

Snapshot van een cyclecar

Er is misschien geen reden waarom de naam van Paul Pagie vandaag de dag bij iemand bekend zou moeten zijn, maar serieuze studenten van de wielergeschiedenis, vooral in Frankrijk, zijn misschien wel bekend met zijn jongere broer, Émile (1883-1937). Op 16-jarige leeftijd was Émile al een competitieve wielrenner, die in 1899 deelnam aan de Tourcoing-Armentières-Roubaix en Tourcoing-Quesnoy-Tourcoing. In 1900 eindigde hij als negende in Parijs-Roubaix en werd achtste in dezelfde wedstrijd in 1902, hetzelfde jaar waarin hij meedeed aan de Bordeaux-Parijs. Nadat hij hersteld was van een kleine val aan het begin van 1903, nam hij deel aan twee van de belangrijkste en gloednieuwe wielerevenementen van dat jaar, de Tour de France en Parijs-Valenciennes, hoewel Emile zich tijdens de tweede etappe terugtrok uit de Tour de France. Naast het verslag van de Gordon Bennett Cup besteedde de editie van 3 juli 1903 van Le Monde Sportif uitgebreid aandacht aan Pagie's prestaties in de Tour de France. Het laatste wat we weten van zijn racecarrière is dat hij in 1904 voor een derde keer meedeed aan Parijs-Roubaix, waar hij opnieuw negende werd.

De dood van Émile in Neuilly-sur-Marne op 1 augustus 1937, onder zeer verontrustende omstandigheden, werd gemeld in La Dépêche du Berry: “Émile Pagie, garagist uit Neuilly-sur-Marne, 54 jaar oud, die alle relaties met zijn vriendin, Mlle. Lucie Cloarec, 41 jaar oud, een verpleegster in het Ville-Evrard gesticht, had verbroken, schoot haar vanmorgen meerdere keren met een revolver, waarbij hij haar ernstig verwondde, en doodde zichzelf vervolgens met een kogel door het hart. Mlle. Cloarec werd in zeer ernstige toestand naar het ziekenhuis van Montfermeil vervoerd.”

Voor de foto waar het om gaat, moeten we echter een klein stukje terug in de tijd. De poster geeft ons een goede indicatie van wanneer de foto precies genomen is. Er staat op: “Ville de Tourcoing - Dimanche 7 Octobre 1900 - Grande Course Vélocipedique - Tourcoing à Armentières - 1e. de Prix ça Espéces Fr. 125.”

Olympische dromen

We zijn er zeker van dat Pagie frères in die tijd gevestigd moet zijn geweest in Tourcoing, een grote stad op ongeveer 70 kilometer van Duinkerken en direct aan de Belgische grens. De stad telde toen ongeveer 79.000 inwoners, maar vandaag de dag zijn het er bijna 100.000. Tourcoing is zo'n beetje opgeslokt door de agglomeratie die zich uitstrekt van Lille in Frankrijk tot Kortrijk in België. De foto's zijn waarschijnlijk genomen binnen een paar weken na 7 oktober, dus de Olympische Spelen waren waarschijnlijk nog bezig; deze liepen van 18 mei tot 28 oktober.

Dat brengt ons eindelijk bij de driewielers. Hoogstwaarschijnlijk zijn het allebei De Dion-Boutons-we kunnen duidelijk het De Dion-wapen zien op die van de dame, dus daar bestaat geen twijfel over. Wie zouden de renners kunnen zijn? We zouden graag denken dat de jongeman Paul of Emile is, maar dat kunnen we niet weten, en er is geen enkele aanwijzing over de identiteit van onze slimme vrijdagdame. Aangezien Emile zo'n sterke competitiedrang had op twee wielen, moeten we dan veronderstellen dat hij het misschien ook gewaagd heeft om op drie wielen te racen, met een motor erbij? Zou het zelfs zo kunnen zijn dat hij zijn zinnen had gezet op een Olympische driewielerracer?

Dat zouden we graag denken, en misschien is er ergens een historicus die ons dat kan vertellen.

Het trieste verhaal van Emile hebben we trouwens al gehoord, maar wat is er van Paul geworden? Uiteindelijk weten we het niet, maar zijn bedrijf leek nog steeds te bloeien in 1912, toen hij adverteerde in de Journal de Roubaix, hoewel hij niet langer reclame maakte voor autodiensten. In plaats daarvan was hij, met een beetje tragische ironie, begonnen met het maken van handvuurwapens-revolvers en karabijnen. Hij specialiseerde zich ook in emailleren, vernikkelen en bronzen, en had zich uitgebreid tot drie aparte panden: 18, rue de Lanney, Roubaix; 30, rue St.-Jacques, Tourcoing; en 202, rue Léon-Gambetta, Lille.

Rue St.-Jacques lijkt een aantal historische gebouwen te hebben. Misschien staat de oude Pagie-fabriek er nog tussen?

Woorden: Zack Stiling
Foto: bron onbekend

Plaats een reactie, stel een vraag, geef uw mening, deel aanvullende informatie of start een discussie door de onderstaande velden in te vullen